#Tb 15 euro gift
Enquête: 118-Moeten christenen Joodse feesten vieren? Ja Nee

Boek-muziek-film

Recensie - Van Eisenach naar Betlehem

‘Aversie tegen Israël zit heel diep bij Palestijnse christenen’

Door Jacco Stijkel

Ds. Kees Kant ontdekte dat Palestijnse christenen een vergelijkbare aversie tegen joden koesteren als de Duitse christenen in het nazitijdperk. Hij schreef daar een boeiend boek over: ‘Van Eisenach naar Betlehem’. “Beide groepen willen de Bijbel ontdoen van alle joodse elementen. Er is geen plaats voor een toekomst voor Israël. Het gaat om een kwaad dat heel diep in de mens zit en door de boze wordt aangewakkerd.”

“Er zijn voor mij twee redenen om dit boek te schrijven”, begint ds. Kant. “In de eerste plaats maak ik mij grote zorgen over hoe kritiekloos in Nederlandse kerken de Palestijnse theologen zijn omarmd. Ik snap dat ook enigszins wel. Het gaat om Palestijnse christenen, onze broeders en zusters, die ingeklemd zitten tussen Israël en moslims. Ze worden als de underdog gezien en alleen daarom al vinden mensen dat je solidair met de Palestijnen moet zijn. Maar wat ik echt niet begrijp is dat over de theologie van de Palestijnse christenen heen gelezen wordt. Want die is bizar en antisemitisch.“

Eisenach
De tweede reden is het bezoek dat Kant drie jaar geleden maakte aan Eisenach. “Ik maakte een vakantiereis langs Luther- en Bachsteden. In Eisenach kwam ik met iemand aan de praat en hij vertelde me over het Eisenacher instituut dat in de nazitijd antisemitische theologische boeken publiceerde. Ik verdiepte mij daar wat in en wat mij opviel waren de overeenkomsten tussen de theologie van de nazi-theologen en de Palestijnse christenen. Over dit thema was nauwelijks nog gepubliceerd en toen kwam bij mij het idee op om er een boek over te schrijven. Ik ben een jaar later terug geweest om de literatuur van het Eisenach instituut te bestuderen.“

Joods boek
Wat Kant het meest raakte is dat zowel de Duitsers als de Palestijnen het Oude Testament grotendeels ter zijde schuiven. “Het Oude Testament wordt gezien als een joods boek. Op zijn best een geschiedenisboek dat laat zien hoe slecht de joden God hebben begrepen. Het enige boek dat in zijn geheel blijft staan is Jona. In dit boek gaat het om een heidense stad. Het zou gaan om een universele God en niet een stamgod van een bepaald volk. Want dat God de God van Israël is wordt gezien als nationalistisch en racistisch. De nazi’s hadden het over het ontjoodsen van het Nieuwe Testament en de Palestijnen hebben het over dezionisering. Het komt op hetzelfde neer: alle joodse elementen moeten uit de Bijbel worden verwijderd.“

Dezionisering
Ds. Kant laat in zijn boek zien dat het uiteindelijk op neer komt dat het Jodendom wordt ontkend, joden eigenlijk niet bestaan en zeker geen recht hebben op het land. De tora is de bron van al het kwaad. Jezus is ook niet de Messias die in het Oude Testament is beloofd. Hij is het Licht van de Wereld, maar met een joodse koning wil men niets te maken hebben. Hoe zit dat dan met de teksten in het Nieuwe Testament die overduidelijk laten zien dat Jezus de joodse Messias is en bijvoorbeeld Romeinen hoofdstuk 9 tot 11 waarin de apostel Paulus laat zien dat God nog steeds een plan heeft met zijn volk Israël? Kant: “Daar komt de dezionisering dus om de hoek kijken. De Palestijnse theoloog Naim Ateek doet daar concrete voorstellingen voor. Teksten waarin de Here Jezus als de zoon van David wordt gezien, moeten uit de Bijbel worden geschrapt. Zoon van David kan niet. David was een terrorist. Het kan niet zijn dat Jezus zo’n koning is. Alle teksten over een toekomst voor Israël moeten universeel worden gelezen. De nazi’s deden dat ook en kwamen met een eigen bijbel: Die Botschaft Gottes. Zij zien het zo: omdat de eerste christenen joden waren is het christendom vervuild geraakt met allerlei joodse elementen. Die moeten er uit gezuiverd worden zodat de echte boodschap van God naar voren komt. Zo kunnen deze theologen ook vol houden dat de Bijbel het gezaghebbende Woord van God is.”

Jodenhaat
De theologen, zowel van nazi als Palestijnse zijde prediken geweldloosheid. “Maar het is duidelijk dat zij met hun boeken een theologische bedding waar anderen met minder goede bedoelingen op kunnen voortbouwen. Wat ik steeds tegen ben gekomen is de enorme aversie tegen alles wat joods is. De jood en het jodendom is per definitie slecht. Kijk je naar de Palestijnen gaat dat heel ver. Wij denken bij het Palestijns-Israëlische conflict dat het gaat om de Westbank en de Gazastrook. Dat is niet zo. De aanwezigheid van joden op zich is slecht. Een groot onrecht. De Palestijnse theoloog Katanecho noemt Abraham de eerste bezetter. En hij is een baptist, een evangelicaal. Niet de joden, maar de Palestijnen ziet hij als de oorspronkelijke bewoners van het land.”

Diep kwaad
Kant doet een poging om de jodenhaat te verklaren. “Ik zie het als het kwaad dat in de mens is en heel diep zit. Het is blijkbaar heel moeilijk te accepteren dat Israël Gods volk is, zijn oogappel. De boze roept blijkbaar dan woede en jaloersheid in ons op. En je kunt zeggen antijudaïsme is geen antisemitisme. Maar in mijn boek laat ik juist zien dat antijudaïsme, antizionisme en antisemitisme bij elkaar horen. Het één is niet zonder de ander verkrijgbaar. We hoeven bij antisemitisme niet alleen te denken aan Auschwitz, ook dat joden niet als jood legitiem worden erkend is antisemitisch.”

Geest van genade
Kant maakt zich zorgen over het antisemitisme dat weer steeds meer in opmars is. “Daarom is het belangrijk dat wij goed door hebben wat de theologie van de Palestijnse christenen is. Ondanks alle mooie woorden over vrede en verzoening. Als christenen moeten wij oog hebben voor Gods plan met de joden. De Bijbel is daar duidelijk over: het is zijn eerste verbondsvolk waardoor God de wereld wil zegenen. Het moment komt dat de Here Jezus terugkomt en de Geest van genade en gebeden over Israël komt en de joden Jezus zullen erkennen als hun Messias. God zelf zal laten zien wie de Messias is.”

Ds. Kees Kant ‘Van Eisenach naar Betlehem, Deutsche Christen en Palestijnse christenen over Joden en Israël’, 232 pagina’s. Uitgeverij Toetsteen. ISBN 9789082384000. Prijs 14,95. Klik hier om dit boek in de Uitdaging webshop te bestellen.

Reageren


Gerda Koknel

12-02-2019 04:54
Een oplossing van het Joodse probleem zou zijn om God te vragen naar een nieuwe uitgave van de Bijbel die niet ontjoodst behoeft te worden.

Harry Sleijster

20-11-2015 02:39
Wie een sterke bevestiging wil van Kants argumenten, moet vooral de recensie die Ruud noemt lezen. Leg ze naast elkaar. Alleen al het 6e hoofdstuk, dat speciaal en uitvoerig ingaat op Sabeel, Ateek, Kairos-document e.a., is het kopen van dit boek al meer dan waard.

Ruud

11-11-2015 06:30
Een goede recensie van iemand die duidelijk goed op de hoogte is van de situatie in Israël en de Westbank staat op
http://vriendenvansabeelnederland.nl/wp-content/uploads/2015/11/Aantekeningen-bij-Kant.pdf

Harry Sleijster

15-10-2015 07:41
Drie Sabeelvrienden op rij. Natuurlijk zijn deze drie vervangingstheologen het niet met Kant eens en gaan zij er enorm tegen te keer.
Gelukkig kan iedereen het boek zelf beoordelen door het te lezen. Zelden heb ik een boek gelezen dat zo helder en compleet organisaties als Sabeel in de juiste hoek zet.
Lees meer op http://vergadering.nu/boekkant-van-eisenach-naar-betlehem.htm

Steven Paas

13-09-2015 11:26
Bij wijze van reactie vraag ik graag aandacht voor het interview van André Diepenbroek met mij over Kerk en Israël in De Wekker, het landelijk magazine van de Christelijke Gereformeerde Kerken, van 11 september 2015. De titel luist: ‘Solo Christo – Alleen door Christus – daar moeten we zuinig op zijn!’.

Dit is het volledige gesprek op YouTube:
https://www.youtube.com/watch?v=HiheRpeqMso

Het interview vond plaats naar aanleiding van mijn Publicaties over dit onderwerp:
-Liefde voor Israël nader bekeken: Voor het Evangelie zijn alle volken gelijk, Kampen: Brevier, april 2015.
-Israëlvisies in beweging: Gevolgen voor Kerk, geloof en theologie, Kampen: Brevier, februari 2014.
-Christian Zionism Examined , Nürnberg: VTR 2012.

Johan van den Berg

12-09-2015 12:28
In zijn vergelijking van hedendaagse Palestijns-christelijke theologen met de antisemitische theologen van de Deutsche Christen ziet ds. Kant een essentieel punt over het hoofd: de context. En juist die context maakt een verschil van dag en nacht.

Palestijnse christenen kunnen iets zeggen wat wij als Europese christenen absoluut niet kunnen zeggen zonder de verdenking van antisemitisme op ons te laden: zij kunnen met recht zeggen dat zij slachtoffer zijn van Joods-Israëlische overheersing en onderdrukking.

Vanuit onze Europese achtergrond waarin juist christenen als meerderheid zo vaak de joodse minderheid hebben vervolgd en onderdrukt, en wij dus schuldig staan tegenover het Joodse volk, kan en mag je zo'n uitspraak niet doen. Maar in hun eigen context en geschiedenis van ontrechting, onderdrukking en bezetting door de staat Israël is het voor Palestijnen een legitieme uitspraak. Daarmee zijn zij geen antisemieten. Christelijk-Palestijnse theologen hebben absoluut niet dezelfde theologie als de Deutsche Christen. Wie dat beweert, moet echt z'n theologiestudie overdoen.

Wie hier meer over wil lezen (en leren begrijpen) verwijs ik naar het boek "Meervoudig verbonden" en met name hoofdstuk 7 (http://www.bol.com/nl/p/meervoudig-verbonden/9200000006521243/).

De stichting van de staat Israël maakte van de christelijke Palestijnen - die net als wij hun Oude Testament lazen vanuit het perspectief van Abraham, Mozes, David, kortom: het volk Israël - van de ene op de andere dag "ongewenste bewoners van het land". Als een soort moderne Kanaänieten werden ze niet alleen als tegenstanders van de staat Israël bestempeld, maar eigenlijk om die reden ook als "vijanden van God".

Kun je je voorstellen hoe dat voor een gelovige volgeling van Jezus moet voelen? Je bent altijd dankbaar geweest dat je in "Gods eigen land" mocht wonen - het was jouw land - en opeens ben je persona non grata en bovendien een "vijand van God". Voor veel van onze Palestijnse zusters en broeders stortte op die dag hun brug naar God in. Het Oude Testament werd van getuigenis van Gods trouw tot een boek vol aanklachten tegen hen. Zo'n boek zou ook ik liever dicht laten.

Juist om voor de christelijke Palestijnen het Oude Testament weer te openen is Sabeel opgericht en heeft Naïm Ateek de Palestijnse Bevrijdingstheologie uitgewerkt. Een theologie die het heil van álle bewoners van Het Land voor ogen heeft. Er is zeker kritiek op verkeerd handelen van de staat Israël, zoals iedere theologie de overheid kritisch hoort te volgen. Maar het bestaan van Israël wordt als vaststaand feit geaccepteerd: van hieruit moet op vreedzame wijze een samenleving in het licht van recht, gerechtigheid, verzoening en vrede worden opgebouwd.

Als dat antisemitisch is, eet ik mijn hoed op.

Johan van den Berg
bestuurslid Vrienden van Sabeel Nederland

Ruud

11-09-2015 05:35
Deze recensie begint al direct met een gore leugen: Palestijnse christenen zouden een afkeer van Joden hebben.

Kennelijk voelen zowel de recensent alsook de schrijver van dit boek zich beiden niet te min om hun Palestijnse broeders en zusters in het geloof in Jezus als Messias op deze schandelijke manier weg te zetten.

Ik citeer Johan van den Berg die de boeken van Naeem Ateek en ook de auteur zelf goed kent in een eerdere reactie in Uitdaging (zie eventueel http://uitdaging.nl/557-palestijnse-christenen-contra-jodendom, helemaal onderaan):

“In een interview in het RD heeft Kant duidelijk gesteld dat hij een rechtstreeks verband van de Palestijnse bevrijdingstheologie met de ideeën van de Deutsche Christen niet heeft gevonden en niet kan bewijzen.

Dan denk ik: Broeder, houd dan gewoon je mond, in plaats van zulke beschuldigende dingen neer te schrijven.

Kant heeft tweeënhalf jaar studie verricht voor zijn boek. In die periode is Naim Ateek ten minste één keer in Nederland geweest, en volgens mij zelfs twee keer. Ook andere Palestijnse bevrijdingstheologen waren in die periode hier op bezoek. Waarom niet de gelegenheid te baat genomen om de broeders persoonlijk aan te spreken op de vermeende fouten in hun theologie?

Als je het wilt hebben over wat christelijk is, ligt dáár het beginpunt en niet bij het opzettelijk verkeerd lezen en interpreteren van theologische ideeën die je toevallig niet zo goed in de kraam te pas komen.

Ik neem het mijn broeder Kant zeer kwalijk dat hij op deze manier te werk is gegaan en nog steeds gaat. Hij heeft kansen laten schieten om zijn Palestijnse broeders te winnen - als zijn beschuldigingen zouden kloppen - maar in plaats daarvan neemt hij plaats op de rechterstoel en spreekt een vernietigend oordeel uit.

Palestijnse christentheologen vinden niet dat de Bijbel 'gedezioniseerd' moet worden, maar dat hij niet 'zioniserend' gelezen mag worden. D.w.z. met een politiek-nationalistische, zionistische bril. Want de Bijbel is niet geschreven met dat 19e-eeuwse concept in het achterhoofd. Wie de Bijbel zo leest, laat hem buikspreken, en dan ook nog met een politieke agenda.

Dat "politiek laten buikspreken" van de Bijbel is nu juist wat de Deutsche Christen deden! En tegen zo'n manier van Bijbellezen verzetten de Palestijnse bevrijdingstheologen zich. Zij stellen dat het Gods Woord steeds weer spreekt over recht en gerechtigheid, over genade en verzoening - en dat niemand met Gods Woord in de hand een ander mag onderdrukken, kleineren of in de hoek zetten als een onmens.

Het is meer dan jammer dat collega Kant met zijn boek nu juist die onterende lezing van de Heilige Schrift meent te moeten verdedigen.”

Waarvan akte.

Het zou niet alleen Kees Kant, maar ook de redactie van Uitdaging in het algemeen gesierd hebben als zij eerst zorgvuldig navraag bij Palestijnse christenen zouden hebben gedaan alvorens dit soort ongefundeerde aantijgingen op te schrijven respectievelijk zomaar kritiekloos over te nemen.

Ik vraag me af of Uitdaging ook zo kritiekloos de aantijgingen van Kees Kant in een recensie zou hebben overgenomen als hij een soortgelijke net zo slecht gemotiveerde tirade tegen messiasbelijdende Joden zou hebben gehouden in plaats van tegen christelijke Palestijnen of is dat dan toch ineens anders?

De God in Wie ik geloof schept maar één soort mensen, geen twee.

Als je iets niet over Joden mag schrijven, mag dat dus ook niet over Palestijnen en gezien Galaten 6:10 al zeker niet over Palestijnse christenen. Omgekeerd geldt uiteraard precies hetzelfde.