Is een verjaardag gedenkwaardig?

0
22
Veel mensen vieren allerlei soorten verjaardagen. Een ervan, het geboortefeest, is zelfs een heel belangrijk feest in het jaar. Voor sommigen zelfs het belangrijkste feest. Gelovigen gaan daar meestal helemaal in mee. Maar is het leven van een gelovige dan hetzelfde als dat van alle mensen? Sterker, past het vieren van verjaardagen bij het leven van gelovigen? Wat staat erover in de Bijbel?

Door Marco van Putten

Een verjaardag is een getelde herdenkingsdag, die precies (opnieuw) een jaar na een belangrijk moment in het verleden valt. Voor individuele personen meestal de geboortedag of overlijdensdag (begin of einde van openbare leven), het aannemen van/toetreden tot een godsdienst of het sluiten van een huwelijk. Voor een collectief kan een verjaardag betrekking hebben op het einde van een oorlog of de stichting van een natie. Mengvormen bestaan ook, zoals Koningsdag. God heeft zulke verjaardagen niet bevolen. Waarom vieren gelovigen ze dan?

Het heden centraal
Een verjaardag is niet alleen de herdenking en tellen vanaf het verleden, maar veel meer het vieren van het heden. Het in leven zijn sinds die dag. Verjaardagen gaan daarom vaak samen met cadeaus, plaatsen of bezoeken van een monument of anderszins speciaal herdenken van het verjaren. Veel mensen nemen op die dag vrij en doen ‘leuke’ dingen. Er wordt vaak lekker gegeten of juist getreurd of gevast. Wat herdacht wordt staat die dag centraal, zonder dat er eigenlijk iets voor gedaan is. Soms wordt dan ook vooruitgekeken op de toekomst. Dat er nog veel verjaardagen mogen volgen en dat de tijd tot de volgende verjaardag goed en gezegend mag zijn. ‘Ronde’ en speciale getallen worden meestal groots gevierd, zoals de 70ste verjaardag.

Woordstudie
Het woord ‘verjaardag’ komt niet voor in grondtekst van de Bijbel, want daarin wordt van een cyclus van jaren uitgegaan. De telling van verjaardagen veronderstelt ook de opvolging van jaren; een doorgaande lineaire tijdsrekening in plaats van een cyclische. Toch worden in de Bijbel twee verjaardagen genoemd. Het Jubeljaar (50ste; Lv 25:10) en het Sjabbatsjaar (70ste; 2 Kr 36:21). Maar deze zijn uitsluitend godsdienstig; God(s zegen) staat erop centraal en geen mens(en).

Wat wel 2* in de Bijbel voorkomt is het woord ‘genesia – geboortefeest’ (Mt 14:6; Mr 6:21). Het gaat daar om het ene verjaardagsfeest van koning Herodes Antipas. Maar dat geboortefeest heeft een sterk negatieve betekenis. Het zegt niet alleen dat het koningen, de elite en de rijken waren die zulke feesten hielden, maar ook dat op zulke feesten allerlei lasterlijke dingen gebeurden.

Als in de Bijbel het begrip ‘verjaardag’ ontbreekt, zelfs van de Here Jezus, of negatief wordt besproken, is het dan wel een gepast gebruik voor gelovigen?

Eeuwigheid en sterfelijkheid
In de Bijbel wordt gesteld dat het leven op aarde een gift van God is. Dat wordt vooral duidelijk in de vele gevallen van onvruchtbaarheid van mensen die in de Bijbel worden beschreven. Des te groter het wonder als gelovigen God vragen om verlossing en/of God aankondigt dit te zullen doorbreken en de geboorte van een kind aankondigt. Maar zelfs als een mens geboren wordt staat er herhaaldelijk in de Bijbel dat het leven wat de mens ontvangen heeft in het teken staat van de verantwoordelijkheid die het daarmee ontvangen heeft om met dat leven God te eren en te dienen (Gn 2:15). Ook wordt in de Bijbel benadrukt dat er geen reden is om het leven uitbundig te vieren. Juist eerder het tegenovergestelde. Opgeroepen wordt om eerder rouw te bedrijven over het herhaaldelijke falen en zondigen van de mens in het behagen van God (Pr 7:2) en de slechte tijden waarin gelovigen moeten leven (Pred 8:6) en om een stil en eenvoudig leven te leiden in godsvrucht en waardigheid (1 Tm 2:2; Jk 4:9). Wanneer Job alles overdacht kwam hij tot de slotsom dat hij te gering is om Gods handelen (in zijn leven) te begrijpen en leert dat zwijgen gepast is (Job 39:37 (40:4)).

Maar er is nog een ander zwaarwegend punt dat een verjaardag in twijfel trekt. In de Bijbel staat dat mensen moeten streven naar het vrome leven voor God [1], maar dat dit niet gegarandeerd is bij de geboorte van een kind. Een mens moet dat vrome leven zoeken en hoopt dit van God te ontvangen. Echter, het lijkt er op dat de meeste mensen niet verder komen dan het van plan zijn te zullen doen. Daarom laten vele zich verleiden toe te geven aan ‘laten we eten en drinken, want morgen kunnen we sterven’. Die houding getuigt echter niet van een leven dat iets van God verlangt (1 Kor 15:32), maar van een leven in eigen kracht [2]. Maar in de Bijbel wordt een andere, hogere Weg gewezen. Die van het leven in dienst van God. Volgens de Bijbel weten ongelovigen niet wanneer ze zullen sterven, maar de gelovigen, die in de Heer zijn, sterven precies op Gods tijd. Al is vaak de conclusie die erover wordt getrokken dat de ongelovigen een ‘beter’ leven leiden op aarde, dan gelovigen. Ook sterven sommige gelovigen vreemd. Het lijkt net of zulke gelovigen meestal eerder sterven dan ongelovigen. Toch sterven gelovigen in de Heer, met de kennis dat hun leven van betekenis was voor God en dat ze in de opstanding voor altijd bij God mogen zijn.

Het mensenleven is kort en beperkt en eerder kwaad dan goed. Het leven van gelovigen is in Gods Hand en dat maakt Gods handelen in de Schepping gedenkwaardig. Maar zou dan de verjaring van het handelen [3] van een eeuwige God gevierd moeten worden? Omdat Gods bevel daarvoor in de Bijbel ontbreekt, lijkt dit onzinnig [4].

Belangrijkste ‘verjaardagen’
Desondanks vieren de meeste gelovigen de volgende ‘verjaardagen’:
• Geboorte- of sterfdag
• Trouwdag
• Kerst

Geboorte- of sterfdag
In de Bijbel wordt dit niet als feestdag voor gelovigen bevolen. Het grenst immers aan zelf- of persoonsverheerlijking en dat is heidense afgoderij. Maar voor het vieren is in praktische zin ook welvaart en rijkdom nodig. Als mensen dat vieren, dan leidt dat al gauw tot allerlei zonden, zoals roddel, jaloezie, dronkenschap en brasserijen (Gal 5:19-21). Daar hebben vrome gelovigen geen plaats (Rm 13:13). Gelovigen zijn volgens de Bijbel meestal arm en in Bijbelse tijden reserveerde zij wat ze overhielden [5] vooral voor de Tempeldienst, de Bijbelse feesten en voor een eventueel bruiloftsfeest. Een geboortefeest kon oorspronkelijk alleen gevierd worden door de rijken. Het is ook echt iets voor ongelovigen; de natiën waarvan de gelovigen moesten afwenden (Lv 18:24).

Trouwdag
Het leven van gelovigen werd sinds de Vloed [6] tot de komst van de Here Jezus met de dood geconfronteerd. De godsdienstige nalatenschap kwam daardoor centraal te staan en dus het (eigen) fysieke nageslacht, de generatie waaraan dat werd overgedragen. Dit wijst op een besef van de grote beperktheid van de mens en het gemis van de Geest van God. Toen de Messias in de Here Jezus concreet was geworden en daardoor de Heilige Geest op de gelovigen werd uitgestort werd deze nalatenschap door God Zelf gegarandeerd. Gehuwd of ongehuwd zijn betekend daardoor niets meer, omdat de dood sterk in betekenis is afgenomen (1 Kor 15:55). God zou vanaf toen Zelf het betere geestelijke nageslacht verwekken door Zijn Geest. Ware gelovigen vatten het huwelijk eerder op als afleiding en belemmering van hun roeping (Mt 19:10). Het huwelijk betreft immers hoofdzakelijk het stoffelijke leven. Als het zo gesteld is met het huwelijk in het Nieuwe Verbond, waarom zou er dan nog gehuwd worden of belang worden gehecht aan het vieren van de verjaring ervan?

Kerst
Over de geboorte van de Here Jezus staat eigenlijk erg weinig in de Bijbel, ondanks dat er veel beschreven staat over de omstandigheden. Vaststaat dat Hij in heel eenvoudige omstandigheden geboren is. Passend bij dat van vrome gelovigen. Wat er over Zijn geboorte wordt genoemd is alleen opgevoerd om te tonen dat daarmee profetieën uit het Oude Testament werden vervuld (Mic 5:2). Over het tijdstip, de dag, de maand of het jaar staat niets in de Bijbel. Dit wijst er op dat Zijn geboorte alleen grote betekenis had voor de dingen van God, maar niet voor de dingen van mensen. Dit wordt vooral ook bevestigd omdat in de Bijbel benadrukt wordt dat Hij al bestond [7] voor Zijn geboorte. Hij is afgedaald uit de hemel, net zoals Hij weer is opgevaren naar de hemel. Zijn verblijf op aarde heeft circa 40 jaar [8] geduurd, waarvan vooral Zijn laatste levensjaren uitgebreid beschreven zijn in het Nieuwe Testament. Wat Zijn Leven boven al verkondigde was vooral dat Hij Gods heilsplan een volgende belangrijke fase liet ingaan, maar niet voor de voleindiging ervan. Dit is zijn een aantal belangrijke redenen waarom het vieren van Zijn ‘geboorte’ als Mens niet is bevolen in de Bijbel. Maar al ontgaat de mens Zijn voorgeschiedenis dan nog is het ongepast om Zijn geboorte te vieren. Overigens, de geboorte van geen enkel Bijbels hoofdpersoon wordt gevierd. Zelfs niet van Abraham, Mozes of David. Daarom is het ongepast om dat van welke heilige ook te vereren. Maar het vieren van de geboorte van de Here Jezus is overigens ook strijdig met de meerderheidsleer dat de Here Jezus Zelf God zou zijn. Gods ‘geboorte’ vieren is immers lasterlijk en heidens. Maar er is nog een nare kant aan het vieren van Kerst; die feesttijd stond al eeuwen in verband met heidendom (de Winter zonnewende). Het feit dat in de traditionele christenheid Kerst het centrum van de kerkelijke kalender vormt wijst op een on-Bijbelse verschuiving van de oorspronkelijke focus in de Bijbelse godsdienst. Die was op de dood [9], de opwekking daaruit en op Gods eindoordeel. Het geboortefeest legt echter de nadruk op het genieten van het leven in het heden [10].

Evaluatie
Het houden van verjaardagen (optellende herdenkingsdagen), bijvoorbeeld iemands geboortefeest, die in het teken staan van het (uitbundig) vieren van het leven is ongepast voor gelovigen. Gelovigen komen immers tot het besef dat het leven in Gods Hand is en een gelovige hoort zich te richten op de dingen van Gods wil. In het huidige leven staat Godsvrucht centraal, maar niet het eigen genot, zelfzucht en allerlei vleselijke begeerten.
Evenzo, is de ‘geboorte’ van de grootste Gelovige die ooit op aarde geleefd heeft, de Here Jezus, alleen van instrumentele, secundaire betekenis. Niet alleen is Hij van oorsprong geen mens, Zijn ‘geboorte’ is onvergelijkelijk (geen schepsel is zo geboren; verwekt door Gods Geest in een vrouw). Maar Zijn geboorte is ook eenmalig. Hij zal niet opnieuw geboren worden uit een mens. De hele sprookjesachtige romantiek die rond Zijn ‘geboorte’ is verzonnen is eigenlijk heidens en lasterlijk.

In de Bijbel worden geen verjaardagen van individuele gelovigen bevolen of genoemd, maar ligt de nadruk op de betekenis van hun leven voor en hun sterven in God. Het is ook ongepast om daaraan geld en middelen te verkwisten. Te meer als de godsdienst, waaronder de Bijbelse feesten, er maar bijhangen en niet met de grootste uitbundigheid worden nagevolgd die God erdoor toekomt. Feitelijk gaat in de Bijbel het sterven (aan het vlees) en de dood (van het leven) boven het (ontstaan van) leven uit (Fp 1:21, 23). Ook staat in de Bijbel het collectief boven het individu. Verjaardagen van collectieve gebeurtenissen zijn dus veel aanvaardbaarder. Maar bij al deze dingen gaat de zaak van God boven dat van mensen. Wetende dat God zorgt voor elke gelovige in Gods volk. Het past gelovigen om af te leggen en na te laten wat er niet toe doet (Ef 4:22). Het zou goed zijn elke ‘verjaardag’ daaraan te toetsen en ernstig te overwegen of die wel gedenkwaardig is.

[1] Een synoniem voor het eeuwige leven (het leven dat van blijvende waarde is).
[2] Het leven van een heiden.
[3] Waaronder de geboorte of het sterven van gelovigen.
[4] Het is immers ook maar voor enkele generaties relevant.
[5] God had ze immers belastingen opgelegd.
[6] In de dagen van Noach.
[7] Zijn pre-existentie.
[8] Hij heeft de volheid van Zijn volwassenheid van het aardse bestaan van een mens bereikt.
[9] Vandaar dat Pasen oorspronkelijk centraal stond in de christenheid.
[10] Dat is heidendom.